Veluws Nieuws

(Door Willem Gunneman)

Jan Terlouw, geboren in Kamperveen, woonde jaren in Wezep. Zijn boek Oorlogswinter schreef hij in 1972. “Ik was acht toen de oorlog uitbrak. De oorlogsjaren en de winter heb ik van nabij meegemaakt. Mijn vader was predikant. Hij is twee keer opgepakt en met de dood bedreigd. Bij de in het boek beschreven overval op het distributiekantoor was mijn buurjongen betrokken. Natuurlijk bevat het boek autobiografische flarden. De hoofdlijn is fictief.” Oorlogswinter vertelt het verhaal van de 14-jarige Michiel, die niet kan wachten tot hij iets kan betekenen in het verzet. De tweede wereldoorlog is in volle gang. In het westen van Nederland is de honger groot en veel mensen trekken naar het oosten. De IJsselbrug is een keerpunt. Een keerpunt in de roemruchte hongerwinter. Het verhaal dat Terlouw schreef speelt in een klein fictief dorpje nabij de brug.

De televisieserie rond het boek, die eind jaren ’75 door de VARA werd uitgezonden, werd gefilmd rond Zalk en Hattem. Zalk heette die dagen Vlank, naar het gelijknamige Noord-Veluwse dorpje uit Terlouw’s boek. Hoe anders gaat het in 2008. De opnamen voor de door Martijn Koolhoven geregisseerde speelfilm begonnen op 11 februari in Litouwen, Daarnaast werden er opnamen gemaakt in Herwijnen, Woudrichem. Megen aan de Maas. Zondag 20 april werd er gefilmd rond de IJsselbrug, nabij Zwolle en Hattem.

Actrice Melody Klaver speelt de rol van Michiel’s zus Erica. Een van de hoofdrollen. Samen met tientallen figuranten acteerde ze zondag in Zwolle. Onder de figuranten Wichert Dubbeldam uit Zwolle, Gezinus van Dijk uit Hattem en Jan Bredewout uit Wezep. “Een onvergetelijke ervaring”, vertelt Gezinus van Dijk na afloop. “Ik had het voor geen goud willen missen, ondanks de kou. Enkele maanden geleden las ik een oproep. Tot voor een week hoorde ik niets. Tot mijn eigen verbazing werd ik opgeroepen om kleding door te passen. Twee dagen later stond ik op de set. Van 08.00 tot ’s avonds is er gefilmd. De laatste uren in de sneeuw. Een vreemde gewaarwording. Hartje winter eind april.” Ook Jan Bredewout uit Wezep geniet zichtbaar. Het tientallen keren op en neer lopen van de IJsselbrug gaat hem zichtbaar goed af. “Een unieke kans”, lacht Jan. “Zelf ben ik een verwoed amateurfilmer en dankzij Oorlogswinter krijg ik de kans filmopnamen van nabij mee te maken.” Zwollenaar Wichert Dubbeldam, geboren in de boerderij nabij de brug, speelt samen met zijn twee jonge kinderen. Wichert’s vader, Henk Dubbeldam, is een van de toeschouwers. Hij herinnert zich de oorlog en de laatste winter. “In de oorlogsjaren ving mijn vader mensen op”, vertelt hij. “Soms sliepen er wel veertig tegelijk op een zolder op de boerderij. In de vroege ochtend hees hij ze in een overall, ze kregen een schop en konden de brug over. Zogenaamd om het land aan de overzijde te bewerken. Aan de andere kant van de IJssel verstopten ze de overalls en ging ieder zijns weegs. ’s Nachts werden de overall opgehaald, voor een nieuwe ‘arbeiders’. Hij heeft honderden mensen kunnen helpen. Jan Terlouw is zichtbaar tevreden als hij rond het middaguur de set verlaat. Oorlogswinter gaat in december in premiere en zal in heel het land te zien zijn. De Kerstfilm van 2008. De film wordt mede mogelijk gemaakt door Omroep Max. Dezelfde omroep zendt op 4 mei een documentaire uit rond de hongertocht.