Heusdense Courant

In de Middeleeuwen was het gebruikelijk om namen van geleerden te ‘latiniseren’. Gisbertus Voetius is op 3 maart 1589 dan ook gewoon geboren als Gijsbert Voet. Zijn grootvader Nicolaas Dirksz. Voet, was burgemeester van Oudheusden. Deze grootvader kwam al vroeg voor zijn protestantse overtuiging uit en stierf onder verdachte omstandigheden in de gevangenis van 's-Hertogenbosch. De vader van Gijsbert was Paulus Voet. Hij meldde zich aan bij het leger van prins Maurits en werd gestationeerd in het strategisch zo belangrijke Heusden. Paulus stierf in 1597 bij de belegering van Bredevoort. Gijsbert was toen dus nog jong, maar kennelijk al veelbelovend. Hij kreeg een ‘stadsbeursaal’ waarmee hij in Leiden theologie kon gaan studeren. Hier onderging hij de invloed van de prominente remonstrant Arminius. Maar Voet studeerde af in Groningen, waar de contra-remonstrant Gomarus doceerde. Hij kende dus beide denkrichtingen, vanuit hun grote voorvechters. In 1611 werd Gisbertus Voetius, zoals hij zich nu liet noemen, als predikant benoemd in Vlijmen en Engelen. Hij liet zich kennen als een echte contra-remonstrant, streng in de leer en met een scherpe pen, die hij regelmatig gebruikte. Voetius had een afkeer van veel vernieuwingen in de filosofie en de natuurwetenschappen, omdat die zouden leiden tot atheïsme. Hij verwierp de leer van Copernicus dat de aarde om de zon draait en bestreed René Descartes omdat deze de aristotelische natuurfilosofie verwierp. Hij bestreed Baruch Despinoza en zijn volgelingen om hun afwijkende godsbegrip en Bijbelkritiek. Al voordat Voetius in 1617 beroepen werd in Heusden, kwam hij dus al in aanvaring met remonstranten als Johannes Grevius. In 1629 vertrok Voetius uit Heusden en werd veldprediker tijdens het Beleg van 's-Hertogenbosch. Na de inneming van de stad hielp hij bij de inrichting van de gereformeerde kerk in die stad. In 1634 volgde zijn benoeming tot hoogleraar in de oosterse talen en theologie aan de Illustere School te Utrecht. Toen deze school in 1636 universiteit werd, hield Voetius als rector een oratie, getiteld Scientia cum pietate conjugenda (de verbondenheid van wetenschap en vroomheid). In hetzelfde jaar beriep de Utrechtse kerkenraad hem als predikant. Voetius heeft grote invloed uitgeoefend door zijn vele leerlingen. Op 1 november 1676 overleed Gijsbert Voet te Utrecht. Hij is begraven in de Catharijnekerk in Utrecht, die, ironisch genoeg, in 1853 tot de aartsbisschoppelijke kathedraal van de Nederlandse katholieke kerkprovincie werd verkozen.