Het was een spannende nek-aan-nek-race tussen de vijf genomineerde gemeenten Alkmaar, De Bilt, Delft, Dordrecht en ’s-Hertogenbosch. Overtuigend besloot de jury De Bilt de titel van Sportgemeente 2009 toe te kennen. De jury bestond dit jaar uit de volgende vertegenwoordigers: Jos Som (Vereniging Sport en Gemeenten), Wim Ludeke (nationale sportkoepel NOC*NSF), Sandra Korthuis (Vereniging van Nederlandse Gemeenten), Clémence Ross (Nederlands Instituut voor Sport en Bewegen), Johan Wakkie (KNHB) en Paul Verweel (Hoogleraar Krajicek Chair Universiteit Utrecht) in het kader van het jaarthema ‘de sportvereniging’.

De verkiezing Sportgemeente van het Jaar 2009 bestond uit drie onderdelen. De eerste stap was een vragenlijst met tien kernindicatoren waarmee het sportklimaat in de gemeente in beeld gebracht kon worden. Daarnaast hebben alle deelnemende gemeenten een essay geschreven over het jaarthema ‘de sportvereniging’, die geanonimiseerd gelezen en beoordeeld zijn door de adviescommissie. Aan de hand van deze twee onderdelen zijn vijf gemeenten genomineerd. Deze gemeenten hebben tijdens een wethoudersbijeenkomst van Vereniging Sport en Gemeenten hun sportbeleid gepresenteerd en hiermee het laatste onderdeel van de verkiezing afgerond.

Grote betrokkenheid

Bij het cijfermatige deel zet De Bilt een uitstekende prestatie neer met het percentage inwoners dat lid is van een sportvereniging én met een participatiegraad sportdeelname van maar liefst 85 procent.
Met een gemiddeld rapportcijfer van 7,83 scoort De Bilt daarnaast bijzonder goed met het essay. De jury roemt De Bilt onder meer voor haar betrokkenheid bij de sportverenigingen en de getoonde sportieve open houding bij problemen en nieuwe uitdagingen. De Bilt begeeft zich op het sportterrein als bondgenoot en teamspeler.

De verkiezing Sportgemeente van het Jaar is dit jaar voor de vierde keer georganiseerd door Vereniging Sport en Gemeenten, nationale sportkoepel NOC*NSF en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten.

ESSAY

Hieronder de volledige tekst van het essay dat wethouder Mittendorf schreef. Het essay was een van de onderdelen waarop de gemeente beoordeeld werd in de verkiezing van de sportgemeente van het jaar.

De Bilt, een gemeente met hart voor de sportvereniging

Een echte sportgemeente trekt niet alleen de portemonnee voor de mooiste accommodaties. Een echte sportgemeente hijst niet alleen zijn bekende topsporters op het schild. Nee, het verschil zit hem in de manier van werken: samen optrekken met de sportverenigingen, met een sportieve en open houding voor problemen en nieuwe uitdagingen. De gemeente als bondgenoot en teamspeler. Dat is voor de gemeente De Bilt de gouden formule. En daar steken we graag onze energie in.

Het zijn krappe tijden. Maar dat behoort de pret niet te drukken bij gemeentes. Principes zijn er juist om ook in moeilijke tijden hoog te houden. De gemeente De Bilt hanteert bij het sportbeleid het principe van een open houding. Een voorbeeld? Onlangs klopte sportvereniging Irene aan met het verzoek voor een beachvolleybalveld. Beachvolleybal in de bosrijke gemeente De Bilt? Natuurlijk, waarom niet, was onze reactie. Wij nemen namelijk alle ideeën serieus en bekijken ze nauwgezet op hun haalbaarheid, liefst in samenspraak met de sportverenigingen.

Inmiddels is het beachvolleybalveld een waardig en gewaardeerd Bilts sportproduct geworden: samen met de sportvereniging hebben we een haalbaarheidsonderzoek gedaan, samen hebben we getekend voor de realisatie, en – niet onbelangrijk in deze tijd – ook de kosten worden gedeeld. Een succesformule: sinds de opening is het bijna elke avond volle bak op en rond het volleybalveld.

Met hockeyvereniging SCHC in De Bilt doorliepen we een vergelijkbaar traject. Met 2200 leden is het een van de grootste hockeyverenigingen van het land. Onlangs zijn twee extra kunstgrasvelden aangelegd, de gemeente en SCHC betaalden ieder één veld. Ook zijn in overleg afspraken gemaakt over het gebruik van de accommodatie. De regels zijn dus niet van bovenaf opgelegd en toch weet iedereen waar hij aan toe is. Opnieuw een project waar het keurmerk ‘Bilts sportproduct’ op kan.

Samen optrekken met de sportverenigingen. Dat gebeurt ook via regelmatig overleg met de onafhankelijke Biltse Sport Federatie, die de 45 aangesloten sportorganisaties vertegenwoordigt. Bij veel politieke sportkwesties besluit de gemeente pas nadat advies is uitgebracht door de sportfederatie. Volgens voorzitter Jan van ’t Land is de samenwerking erg goed, met name door de pro-actieve houding van de gemeente. Zijn ervaring is dat de gemeente problemen adequaat en constructief oppakt. Van ’t Land is niet de enige. Ook de voorzitter van de Maartensdijkse voetbalvereniging SVM, Hans Voogt, constateert veel onderling respect. De gemeente straalt volgens hem uit dat sport echt belangrijk is. Hij ziet een oprechte en vooral reële houding, bijvoorbeeld bij de recente onderhandelingen over het overnemen van de gemeentelijke opstallen bij de voetbalclub. De accommodatie was toe aan een onderhoudsbeurt. De voetbalclub vond dat de prijs omlaag moest. Vooral de constructieve opstelling van de gemeente viel hem op. In zijn woorden: ,,Er is vertrouwen, daardoor zit je niet over elk dubbeltje te steggelen.’’

Toch telt elk dubbeltje natuurlijk. Een gemeente moet creatief op zoek blijven naar financiële mogelijkheden. Nu het Rijk het mogelijk maakt om een zogeheten combinatiefunctionaris aan te stellen zijn we daar meteen op ingesprongen. Dit jaar bekijken we samen met het welzijnsveld, het onderwijs en de sportwereld de verdere invulling van die functie. Bovendien hebben we een verenigingsondersteuner in dienst die de clubbestuurders stimuleert en ondersteunt bij het ontwikkelen van beleidsplannen, bij het werven en scholen van het kader, en bij specifieke projecten. De Bilt heeft een bijzonder groot sporthart en dat willen we graag zo houden. Uit onderzoek van het Mulier Instituut naar sportdeelname in 2009 blijkt dat 85 % van de in totaal 42.000 inwoners aan sport doet, terwijl dat landelijk maar 70% is. Bovendien sport 62% van hen in verenigingsverband en ook dat is opvallend meer dan het landelijke gemiddelde van 47%. Inmiddels kunnen er in De Bilt bijna veertig verschillende sporten worden beoefend.

In dat zelfde onderzoek zijn niet alleen de wensen onder sporters in kaart gebracht, maar ook is de tevredenheid gepeild. We zijn erg blij met het gemiddelde rapportcijfer van 7,6 voor alle accommodaties. Blij maar niet heel verrast, want nagenoeg alle accommodaties in De Bilt voldoen aan de laatste eisen van NOC/NSF. Sportverenigingen kunnen immers alleen gedijen in een klimaat met goede faciliteiten. Wat betreft de binnensportlocaties voldoet één sporthal -een nieuwe die vorig jaar is geopend- inmiddels aan die eisen. In Maartensdijk, een van de zes kernen van De Bilt, wordt momenteel de bestaande sporthal onder de loep genomen: wat is er nodig om aan de nieuwste eisen te voldoen. In Maartensdijk wordt op het hoogste niveau gekorfbald. Daar willen we graag ons steentje aan bijdragen.

Dat ons beleid vruchten afwerpt blijkt onder andere uit de prestaties van de verenigingen. Een kleine greep: naast de korfbalclub in Maartensdijk spelen ook het dames- en herenteam van hockeyvereniging SCHC in de hoofdklasse. Hockeyclub Voordaan speelt overgangsklasse en de waterpolodames van BZC Brandenburg werden drie jaar geleden nog Nederlands kampioen.

Goede accommodaties zorgen dus voor goede prestaties. Dat is niet alleen onze praktijkervaring, het wordt ook gestaafd door onderzoeker Jerre Maas van de Universiteit van Tilburg, die momenteel werkt aan zijn Master Psychologie. Maas onderzocht in 2005 de effecten van sporten op de gemoedstoestand van sporters en sportteams. Hij concludeerde onder meer dat men, om goede prestaties te stimuleren, een sportteam in een optimaal psychofysisch klimaat dient te brengen. Die voorwaarden scheppen we onder andere door mee te gaan met allerlei nieuwe ontwikkelingen.

Nieuwe ontwikkelingen: daar ligt een derde belangrijke ambitie voor gemeentes. Zorg dat het sportaanbod steeds vernieuwt en vooral aansluit bij jongeren, zodat de sportparticipatie op peil blijft en liever nog toeneemt. Daarom was er ook deze zomer weer, met hulp van de gemeente, een sportweek in De Bilt, waarin jongeren met zestien sporten kennis konden maken. Dat bleef bewust niet beperkt tot de traditionele sporten. Wat te denken van golf, flagfootball, capoeira, streetdance, frisbee, cricket en kickboksen? Verder is er een jaarlijkse vrijetijdsmarkt waar verenigingen zich presenteren, er zijn schoolsportdagen, een avondvierdaagse, een zwemvierdaagse, een jaarlijkse huis-aan-huis sportkrant, een sportbus die op de basisscholen ‘pauzesport’ verzorgt en verenigingsgerichte projecten zoals ‘Trainers voor de klas’ en ‘Kanjers in de sport’.

Sport verenigt. Gemeentes behoren zich alle moeite te getroosten om sportdeelname te stimuleren. Die plicht nemen we uiterst serieus. Sport bevordert niet alleen de fysieke en mentale gezondheid van individuele inwoners, sport bevordert ook de sociale samenhang en is daarmee een van de hoekstenen van ons welzijnsbeleid. Dat doen we samen met de verenigingen. Zij weten tenslotte als geen ander waaraan hun leden behoefte hebben en juist het bloeiende verenigingsleven met al z’n kennis, ervaring en onuitputtelijk elan maakt De Bilt anno 2009 eens te meer tot wat het in feite al jaren is: een gemeente met hart voor de sportvereniging.

Wethouder H.P. Mittendorff
augustus 2009