Trefpunt Houten

‘Als jongeren eenmaal drinken, krijg je ze er niet meer vanaf’
Ina Koning, Trimbos
Het alcoholgebruik onder jongeren kan worden teruggedrongen
als ouders en middelbare scholen de handen ineenslaan. Wanneer ouders alcoholgebruik consequent afwijzen en scholen leerlingen voorlichten
over de risico’s van alcohol, stellen pubers hun drankgebruik uit.
Dat blijkt uit onderzoek van sociaal-wetenschapper Ina Koning onder
drieduizend leerlingen en hun ouders op negentien middelbare
scholen in Nederland. Koning, werkzaam bij de Universiteit Utrecht en het Trimbos-instituut,promoveert volgend jaar op de preventie van alcoholgebruik onder scholieren. Vrijdag verscheen haar studie al in het wetenschappelijke
tijdschrift Addiction.
Het alcoholgebruik van Nederlandse jongeren behoort tot het hoogste in Europa. Op 13-jarige leeftijd heeft twee op de drie pubers al eens gedronken en is een op de vijf weleens dronken geweest.
Hoe eerder jongeren beginnen te drinken, hoe groter de kans
dat ze later alcoholist worden. Met elk jaar dat de aanvang van hun
drankgebruik wordt uitgesteld, daalt de kans op een latere verslaving
aanzienlijk. Preventie van alcoholgebruik onder jongeren is
dus cruciaal, aldus Koning.
Drie jaar lang volgde ze leerlingen uit 152 middelbare schoolklassen,
vanaf de eerste schooldag tot het einde van de tweede klas. Ze
werden op driemomenten ondervraagd over hun drankgebruik: bij
aanvang van het onderzoek, na tien maanden en na 22 maanden.
Scholen met meer dan een kwartmigrantenkinderen waren uitgesloten
van het onderzoek. Etnische minderheden drinken (vaak om
culturele redenen) veel minder, legt Koning uit, en dat zou de studie
kunnen beïnvloeden.
Voor de leerlingen werd een digitaal lespakket gemaakt, gebaseerd
op het al bestaande programma De Gezonde School en Genotmiddelen.
Zij kregen een aantal keer les over de gevolgen van alcoholgebruik
en leerden onder meer hoe ze nee kunnen zeggen tegen drank.
Voor hun ouders werd een Zweeds preventieprogramma gebruikt,
dat uitgaat van een strikte houding jegens kinderen: thuis
geen drank aanbieden voor hun 16de en alcoholgebruik op jonge
leeftijd stelselmatig afwijzen.
De ouders van de leerlingen kregen aan het begin van ieder
schooljaar tijdens de ouderavond een korte presentatie waarin duidelijk
werd gemaakt hoe slecht alcoholgebruik op jonge leeftijd is
en hoe belangrijk hun rol is bij de preventie. Koning: ‘We kwamen
met een hele simpele boodschap: maak je kind duidelijk dat je
drankgebruik onder de 16 jaar afkeurt, stel regels en wees consequent.’
De mentoren spraken daarna in hun eigen klas met de
ouders over die boodschap door,en stelden gezamenlijk een lijst op
met regels die iedereen thuis zou i nv o e r e n .
Die ouderlijke boodschap blijken jongeren vooral serieus te nemen
als die wordt ondersteund door een vergelijkbare boodschap
op school. De leerlingen die alleen het lesprogramma volgden of die
alleen door hun ouders werden onderhouden, begonnen niet later
met drinken dan de leerlingen die helemaal niet op hun gedrag
werden aangesproken.
Alleen de dubbele interventie bleek effectief: in die groep kon bij
ruim 10 procent de aanvang van het wekelijkse drinken worden
uitgesteld en de frequentie van het drinken worden gereduceerd. In
de controlegroep dronk na 22 maanden 42 procent wekelijks, in
de groep die door ouders én school was benaderd, betrof dat
31,5 procent.
Konings onderzoek toont aan dat jongeren die eenmaal beginnen
met drinken, minder vatbaar zijn voor de interventies – ook
wanneer die van twee kanten komen.