Het Kanton

OOSTERHOUT - De brandbrief die de beruchte geuzenkapitein Christiaen Sprenckhusen op 7 mei 1573 (daags na de eerste brand!) bij 'scootet (schout) burchemestre ende scepen' van de Vrijheid Oosterhout laat bezorgen, wordt direct voorgelegd aan de Spaanse gouverneur van Breda.
D' Estourmel verbiedt de Oosterhouters in te gaan op de brandschatting en stuurt het schrijven van de wrede opstandeling op 11 mei (tweede pinksterdag) per koerier door naar legeraanvoerder Alva. De Spaanse landvoogd verblijft nog steeds in zijn kampement nabij Nijmegen. In de begeleidende brief schrijft de gouverneur (vrij vertaald): 'Ik zend Uwe Excellentie de brief die een bode van kapitein-luitenant Sprenckhusen in Oosterhout bezorgde. De geuzen dreigen Oosterhout nogmaals in brand te steken! Op 6 mei zijn al 74 'huysinghe' in de as gelegd. Heb de Oosterhouters verboden te betalen op straffe dat ik zelf het vuur zal aansteken. Ik ben namelijk zeer bevreesd voor andere plaatsen. De geuzen hebben inmiddels ook Dongen gesommeerd met geld te komen, anders zou het dorp hetzelfde lot ondergaan als Oosterhout. Verder heb ik de bestuurders bevolen de gezanten van de geuzen niets te antwoorden. De Oosterhouters zullen vrijwillig het kasteel bewaken en wij zullen van Breda uit patrouilleren. Als Uwe Excellentie daarmee zou kunnen instemmen, zouden er enkele eskadrons van uw leger naar Oosterhout gestuurd kunnen worden.' Tot zover het citaat uit de brief van D' Estourmel aan Alva, vanwege diens meedogenloze optreden ook wel de IJzeren Hertog genoemd.

Volgende week: 15 mei 1573:
Sprenckhusen valt Oosterhout opnieuw binnen!