Groot Bergen op Zoom

KRABBEGAT - Bijna overal waar carnaval of Vastenavend, wordt gevierd, is er in één of andere vorm een optocht. In Bergen op Zoom wordt zelfs één van de grootste optochten van Nederland gereden. Maar waar komt dit gebruik eigenlijk vandaan? Na enig speurwerk op het Internet, blijkt dat hier geen éénduidig antwoord op te geven valt. Niemand weet zeker waar en wanneer men begonnen is met de alleereerste carnavalsoptocht. Er zijn wel een aantal theorieën. Zoals we wel vaker zien bij geschiedschrijving, zal de waarheid waarschijnlijk ergens in het midden liggen. De twee antwoorden met de meeste aanhang vinden hun oorsprong in aan de ene kant een heidens gebruik dat bij volksfeesten in zwang was en aan de andere kant beweert men dat de optocht uit het Christelijk geloof voortvloeit. De eerste (de oudere) mogelijke verklaring is te vinden in de Latijnse term carrus navalis: scheepswagen, het geen zou verwijzen naar rondtrekkende groepen in een als een schip ogende wagen of kar, het zogenaamde narrenschip, maar ook kan slaan op het gebruik bij diverse volken in de oudheid om de terugkeer van het vruchtbare seizoen te vieren door een kar uit de zee te trekken. De kar was dan versierd met afbeeldingen van Goden en vruchtbaarheidssymbolen. In de Cristelijke verklaring vindt de optocht zijn oorsprong in de processies ter verering van Jezus en Maria, zoals wij hier nog de Maria Ommegang hebben. Opvallend was de deelname van de Blauwschuit tijdens de oorspronkelijke Ommegang. Op dit schip bevonden zich dwazen en grappenmakers, die de draak staken met het gewone leven. Tegenwoordig rijdt de Blauwe Schuit mee in de Vastenavendoptocht. Deze schuit lijkt verdacht veel op de scheepswagen die in de eerste verklaring genoemd wordt. Wat pleit voor deze verklaring als oorsprong van de optocht met praalwagens. Het is zeer waarschijnlijk dat de Katholieke kerk heeft besloten om ook dit heidense gebruik op te nemen in de religieuze tradities, omdat uitbannen een onmogelijke taak was. Kerstmis, was ook oorspronkelijk een heidens midwinterfeest waarbij een groenblijvende boom versierd werd met appels als vruchtbaarheidssymbool. Bij het carnavalsfeest is dit ongetwijfeld niet anders gegaan. Verder zijn er ook per regio de nodige verschillen op te merken. In het Brabantse, en vooral West Brabant is een grote focus op de pracht en praal van de wagens zelf Terwijl als je naar het Limburgse kijkt, of naar de Duitse optochten, dan zie je vooral veel focus op het gezelschap dat op de kar aanwezig is in de vorm van prinsen en princessen die allerlei snuisterijen uitdelen aan het volk, of wel de toeschouwers.Hoe het ook zit, ieder zijn voorkeur. We zullen uiteindelijk weer met z’n allen genieten van de optochten.
Men vindt elders op deze pagina een overzicht van optochten in de regio.