Ons Eiland Goeree-Overflakkee

“Rotterdam-Rijnmond kent een hoog risicoprofiel. 1,2 miljoen mensen wonen en werken in een compact gebied met daarin een haven en industriegebied waar meer dan de helft van de BRZO- bedrijven in Nederland te vinden zijn.
Voor de veiligheid in dit gebied beschikt de VRR over ruim 2200 medewerkers. Het gros werkt bij de brandweer en verder bij onze ambulancedienst, meldkamer, GHOR en directie Risico- en Crisisbeheersing. Jaarlijks verwerken we zo’n 150.000 112-meldingen. Rond de 6000 keer gaat het om brand. Vorig jaar hadden we meer dan 100.000 ambulanceritten.
Zes jaar geleden werd de Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond gerealiseerd. De eerste regio met een volledig geregionaliseerde brandweer. Veel zaken zijn ‘werkende weg’ ontwikkeld en ik mag zeggen dat er een robuuste organisatie staat.
Ik verras u waarschijnlijk niet als ik zeg dat de wereld van de Veiligheidsregio complex is. Ik werk al jaren op het terrein van veiligheid, maar sinds ik een half jaar geleden als algemeen directeur aantrad heb ik mij regelmatig verbaasd over de wondere wereld die Veiligheidsregio heet.
Ik wil graag een paar van mijn verbazingen met u delen. We hebben een buitengewoon complexe organisatie gebouwd. De VRR kent 9 sociale statuten en 3 verschillende CAO’s. En in de andere veiligheidsregio’s doen ze het wéér anders. En dan, hoe houden we elkaar op de hoogte. De werkvloer tijdig informeren is al een uitdaging, maar hoe krijgen we kennis en inzichten van de werkvloer naar elders in de organisatie?
We leven ook in een land van afkortingen en vakjargon (POI, POC, AZRR, LCMS) en we zijn met ontzettend veel tegelijk bezig. Het gevoel bekruipt me soms dat onze belangrijkste opdracht is om ons na een incident schriftelijk te verantwoorden aan het IOOV, de onderzoeksraad of welke commissie dan ook. Soms lijkt het ook wel of we denken door heel veel papier te produceren, we alle risico´s kunnen uitsluiten. We lopen ook het risico dat de Veiligheidsregio een vergader- en overlegmoloch wordt. Ik pleit ervoor de VR vooral te zien als een operationele organisatie. Geen netwerkorganisatie, beleidsclub of sausje over verschillende kolommen. Nee, een organisatie die zorgt voor veiligheid op straat. Met passie, gedrevenheid, en professionaliteit. Overleg en afstemming met de omgeving is zeker een succesfactor, maar mag niet domineren.
Het klinkt misschien wat ouderwets, maar ik pleit voor een focus op onze oorspronkelijke opdracht: het bieden van hulp aan hen die dat behoeven. Dáár gaat het om, of je nu hulpverlener bent, instructeur, planbeoordelaar, administrateur of algemeen directeur. Ik ben er ook voorstander van om de krachten met de politie te bundelen tot één hulpverleningsorganisatie. Want ook voor hen geldt dat de burger en diens veiligheid centraal staat.
Over ons werk leggen we verantwoording af aan het bevoegd gezag. Maar laten we ook de burger niet vergeten. De burger wil niet alleen hulp, maar wil ook het vertrouwen hebben dat we er zijn als dat nodig is. Dat vertrouwen regelen we niet met een foldertje. Dat moeten we waarmaken in de praktijk van alledag.
De omgeving waarin we werken verandert in hoog tempo. En wij veranderen mee: de Brandweer over morgen, Meldkamer van de toekomst, de invulling van de Wet Publieke Gezondheid, de komst van een nieuwe landelijke politieorganisatie… Deze trajecten vragen om nieuwe, fundamentele keuzes. Dat mag, dat is goed. Maar we moeten niet vergeten om hier onze omgeving in mee te nemen: wat doen we en waarom? Bij de VRR is momenteel de besluitvorming over de SIV zeer actueel. Na een uitvoerige pilot zijn we ervan overtuigd dat dit snelle interventievoertuig met kleine bezetting een goede rol kan vervullen in ons operationeel optreden. Ik verwacht dat ons algemeen bestuur volgende week instemt met die conclusie. Maar ik hoor nog steeds veel misvattingen rond dit voertuig. Te weinig komt aan bod dat de SIV hoort bij een weliswaar nieuwe, maar degelijke werkwijze. Een veiligheidsconcept dat ondermeer is gebaseerd is op het voorkomen of eerder ontdekken van brand dankzij een veiligheidsbewust gemaakte burger en ‘respons op maat’. Dat verhaal moeten we wel uitleggen, aan het publiek, onze stakeholders én aan onze medewerkers. Anders raken we elkaar kwijt!
De risicoprofiel in de Rijnmond zorgt er voor dat samenwerking noodzakelijk is om te zorgen voor een leefbare en veilige omgeving. Multidisciplinair denken en doen is iets wat we hier bijna van nature doen. De omslag die we nu maken naar het voorkómen en beheersen van onheil betekent ook dat we daarvoor samenwerkingsverbanden moeten aangaan met ‘nieuwe’ partners. Organisaties die een rol spelen in het leven van onze klant, de burger en die in hun segment óók te maken hebben met veiligheid en onveiligheid. Denk daarbij aan zorgorganisaties, zelforganisaties, culturele organisaties, commerciële organisaties (vb verzekeraars). Samenwerken met hen is een nieuwe definitie van multidisciplinair werken. Dat is nieuw en onwennig maar wel noodzakelijk om wezenlijke vorderingen te kunnen maken in het veiligheidsdomein.
Tot slot de crisiscommunicatie. Dit wordt een steeds belangrijker onderdeel van het operationeel handelen. In Rotterdam-Rijnmond communiceren we actief over wat gaande is, niet alleen in GRIPsituaties maar ook bij andere incidenten. Sinds een half jaar doen we een proef met RijnmondVeilig als drager van de crisiscommunicatie. RijnmondVeilig draait op software, bekend van het landelijke Amber Alert. Via de gelijknamige site en een mix aan platforms zoals Twitter, SMS, facebook, beeldschermen in winkelstraten, etc.) zijn we in staat zeer snel, grote aantallen mensen te informeren over wat er is gebeurd en wat ze geadviseerd wordt te doen. RijnmondVeilig (en AmberAlert) is zo gemaakt dat middelen als Burgernet en NLAlert goed inpasbaar zijn. Daarnaast monitoren we continue de media in de breedste zin van het woord. We zijn dus lekker bezig. Maar de volgende uitdaging ligt al klaar: interactief communiceren met burgers over veiligheid en crises, realtime. Het levert een win/win situatie op: de burger krijgt informatie en handelingsperspectief maar kan ook [indirect] vitale informatie doorspelen over een incident of de effecten ervan. Dit draagt bij aan een sneller en actueler ‘incidentbeeld’ dan wij nu kunnen organiseren. Met RijnmondVeilig hebben we een medium waarmee we, samen met betrokken burgers een gemeenschap kunnen vormen, een safety community.”