De Veluwepost

Volgende maand komt over de bijzondere reis een boek uit, onder de naam Gloria Mundi, Latijn voor ‘Zo vergaat ’s werelds roem’. ‘’Ik hoop dat mijn vader vanaf een wolkje meekijkt en tevreden is.’’ Een wereldreis zoals François Hoogstraten die maakte, was vanwege oorlogen en revoluties tot diep in de twintigste eeuw niet meer mogelijk.
De 83-jarige Constance van Hoogstraten raakte in de ban van de wereldreis die vader François in 1913 ondernam. Hij vertrok op 13 oktober 1913 om 9.37 uur met de nachttrein vanaf station Arnhem om via Berlijn richting Rusland af te reizen. Pas op 4 mei 1914 keerde hij terug in Rotterdam, een maand voordat de Eerste Wereldoorlog begon. Toen hij in Berlijn arriveerde, was het eerste wat hij zag de Zeppelin LII.
Op één van de eerste bladzijden van zijn schetsboekje hij dit luchtvaartuig getekend.

Veel ervaringen

Tal van ervaringen rijker kwam hij terug. ‘’Vader heeft het wel altijd over gehad, zo’n indruk heeft die reis op hem gemaakt. We kenden de verhalen maar dat hij de 62 brieven naar huis, de ansichten naar zijn tweelingzus, zijn dagboekje, tekeningen en allerlei kaartjes (van trein, bus tot theater en kofferlabel) had bewaard, dat wisten we niet.’’ Het was een grote verrassing die bij de verdeling van de goederen in 1979 bij dochter Constance terecht kwam. In 2007 kwam ze naar Wageningen, twee jaar later begon ze alles te ordenen en het belang ervan steeds meer in te zien.
Dat alles bewaard is gebleven tekent de nauwgezetheid van haar vader. Zo is hij altijd geweest en zo zou hij tot aan zijn sterven op 26 december 1979 blijven. ‘’Alles bewaarde hij, soms tot vervelends toe van mijn moeder die vond dat hij het nodige moest opruimen.’’
François werd geboren in Zutphen waar zijn vader Jan Samuel François van Hoogstraten cavaleriecommandant was. Die werd veel later nog AR-lid in de Tweede Kamer. Na Zutphen werd zijn nieuwe standplaats Arnhem, alwaar wereldreiziger François opgroeide. Op zijn 21ste ontving hij een erfenis vanwege het overlijden van zijn moeder. François besloot de snellende band van thuis te ontvluchten en een wereldreis te maken.

Naar Rusland

Hij wilde naar familie in Rusland waar oom Stephane een Russische gravin uit het geslacht Kamarovski had gehuwd. Die oom werd later door de Bolsjewieken vermoord. Tante vluchtte met haar kinderen naar Frankrijk waar ze een theesalon voor vluchtelingen begin. Haar reis eindigde in Zuid-Afrika.
François zette zijn reis voort naar China, ondanks het telegram van oom Stephane om dat niet te doen. Met de Transsiberische spoorlijn ging hij naar het Verre Oosten en Indië om vandaar via Australië en Hawaï naar Canada en de Verenigde Staten (soms met de Holland Amerika Lijn) te varen. In de VS ging alles per trein (Pullman Train) en soms per auto via Los Angeles, de Grand Canyon en de Niagara-watervallen naar Washington en New York.

Koffervondsten

Bijzondere koffervondsten werden onlangs nog door Constance gedaan. Er is een fraai verzoek bewaard gebleven waarop in fraaie letters te lezen valt dat het Hof om toestemming verzoekt voor een lang verblijf in Rusland. En op dun rijstpapier zijn talloze Chinese tekens te zien.
‘’Dit moet de naam van mijn vader zijn, dat heeft hij erbij gezet,’’ zegt Constance, wijzend op een rijtje tekens die van boven naar beneden staan. Het overige is onduidelijk, op de stempel van het ‘Consulaat Generaal der Nederlanden Sjanghai’ na. ‘’Jammer dat ik dit niet eerder heb aangetroffen. Nu staan ze niet in het boek,’’ meldt de samenstelster.

Burgemeester

Na zijn wereldreis ging François als volontair werken op het gemeentehuis van Ede. Hij volgde cursussen in de gemeenteadministratie. Daarna ging het snel met zijn carrière. Hij werd in 1920 burgemeester van Zuylichem van 1937 tot zijn pensioen in 1956 was hij burgemeester van het Gelderse Hengelo. Op 20 juli 1921 trouwde hij in Ede met Alida Wigman uit Lunteren.
Na zijn pensionering ging hij in dit dorp wonen.
Daar wijdde hij zich onder meer aan de genealogie en was hij anderen daarin behulpzaam. En de koffer? Die was allang vergeten. ‘’Misschien wilde hij nog iets mee doen, maar kwam het er niet van,’‘zegt dochter Constance, die in het spoor van haar vader, in 1993 de Transsiberische spoorlijn met als eindpunt Vladivostok maakte. ‘’Het is best wel opmerkelijk dat hij bewaard is gebleven. In Hengelo woonden we in een oud pand uit 1492. In september 1944 moesten we onderduiken en kwam er een NSB-burgemeester. Die heeft veel gestolen maar de koffer heeft hij nooit gevonden. Die lag op zolder, ver in een hoek.’’

Bestemming

Voor de bijzondere nalatenschap heeft Constance van Hoogstraten al een bestemming gevonden. Die gaat spoedig naar het Nationaal Archief. ,,Daar ligt alle documentatie van de Van Hoogstraten,’’ aldus de samenstelster. De Van Hoogstratens is een oud geslacht, terug te voeren naar de veertiende eeuw, en afkomstig uit de zuidelijke Nederlanden.
Een Samuel van Hoogstraten wordt al genoemd als leerling van Rembrandt. Sinds 2000 is er een actieve Stichting Familie Van Hoogstraten.
Het boek komt op 1 maart uit en is dan voor 25 euro verkrijgbaar in de boekhandel. Twee weken later is er een besloten presentatie in seniorenappartementencomplex Belmonte, alwaar de tekstbezorgster woont.

Walburg Pers

De 160 bladzijden zijn rijk geïllustreerd. Uitgeversmaatschappij Walburg Pers in Zutphen brengt het in een oplage van vijfhonderd stuks op de markt. Driehonderd daarvan neemt Constance zelf af. Ze is niet bang om met de oplage te blijven zitten. Vanuit haar brede kennissen- en familiekring is namelijk al grote belangstelling getoond.