De Kombinatie, Hendrik-Ido-Ambacht

Het gebied waarin wij wonen, moet eeuwenlang een deltagebied zijn geweest, waar water, flora en fauna vrij spel hebben gehad.
Slechts op de hogere stukken land, zoals donken, heuvels en zandplaten, was bewoning mogelijk. Langs de rivieren vond men uitstekende vestigingplaatsen. Vruchtbare grond, zoet drinkwater en vervoersmogelijkheden in overvloed. Er moest echter wel bescherming komen tegen (te) hoge waterstanden. Dijken aanleggen dus…
Eerst op particulier initiatief met houten of aarden wallen en kleine dijkjes rond een woning, erf of vestigingsplaats. Pas in de 14e eeuw heeft men de bedijking professioneel aangepakt. En dat heeft de rivierenloop gemaakt tot wat deze nu is. Van de toen aangelegde dijken zijn er nog veel in tact. Ook zijn veel stukken dijk verlegd ten gunste van landbouw en industrie langs de grote rivieren. Er is veel studie gedaan naar de oude loop van de rivieren in onze omgeving. Niemand die het precies weet, want landkaarten waren vroeger geen algemeen goed. En als er al kaarten gemaakt werden, dan was het doel meestal om aanspraak te maken op rechten voor het bepalen of betwisten van landsgrenzen voor grondgebied, erfrecht of het bepalen van visgronden in het waterrijke gebied. Niettemin zijn er in de loop der eeuwen tientallen pogingen gedaan om bijvoorbeeld de loop van de rivieren in kaart te brengen. De kaart bij dit artikel is in 1641 gemaakt door de cartograaf Pieter van der Salm. De afbeelding geeft de situatie weer zoals die was vóór de Sint Elisabethsvloed van 1421. Het betrouwbaarheidsgehalte is hoog, maar toch wordt aangenomen dat – gezien de kennis van toen – de kaart op sommige punten met enige fantasie tot stand gekomen is.
Wel aardig is te zien dat de hoger gelegen gebieden, de toenmalige grote heuvels, donken en zandplaten, nu zijn uitgegroeid tot het omvangrijke en bedijkte eilandengebied van Zuid-Holland en Zeeland. De Zwijndrechtse Waard, tegenover Dordrecht met daartussen de Oude Maas (die toen nog De Waal heette), maakt op deze kaart een herkenbaar solide indruk.
Zwijndrecht nu, een prima plaats om te wonen, ook al verplaatsen wij ons nu voornamelijk over de weg en drinken wij niet meer rechtstreeks uit de rivier.
Samenstelling: Jan van Dalen. Met bron, tekstdelen en afbeelding van Erfgoedcentrum DiEP Dordrecht.