Het Stadsblad Breda

In Jaloezie spelen Anne-Wil Blankers, Anneke Blok en Hannah Hoekstra drie vrouwen die strijden om dezelfde man. Niet fysiek - hun confrontaties vinden plaats via de mail. ‘Die man moet wel een soort hoofdprijs zijn, dat die vrouwen hem zo graag willen.’

Niet leeftijdgebonden

Vorig seizoen was Anne-Wil Blankers te zien in de tragikomedie Lente als een vrouw die op hogere leeftijd wordt overvallen door de liefde. ‘Blankers excelleert met een feilloze tekstbehandeling’, schreef de Volkskrant. In Jaloezie speelt ze opnieuw een vrouw die met passie liefheeft. Een mooi thema, vindt Blankers. ,,Liefde en jaloezie zijn niet leeftijdgebonden.’’

Bijtende toneeltekst

De bijtende toneeltekst Jaloezie van de Duits-Argentijnse Esther Vilar, in 2010 een van de grote theatersuccessen in Parijs en Brussel, vertoont overeenkomsten met nog een ander stuk waarin Blankers de afgelopen jaren schitterde: Liefdesbrieven was volledig opgetrokken uit brieven, zoals de confrontaties in Jaloezie nu uitsluitend via de e-mail plaatsvinden.

Liefde van Arthur

De vrouwen die Vilar opvoert, willen, behalve hun carrière, maar één ding: de liefde van Arthur, brandpunt van hun verlangen. Aanvankelijk kennen ze elkaar niet, maar door Arthurs amoureuze capriolen krijgen ze met elkaar te maken - tegen wil en dank. Voor hem bedreigen, vernederen en beschimpen ze elkaar. Woedende woorden branden gaten in het beeldscherm.

Een soort hoofdprijs

Het stuk speelt zich af in een modern appartementencomplex. Helen (Anne-Wil Blankers) is de tevreden echtgenote tot Yana (Anneke Blok) het kalme huwelijksgeluk verstoort. Haar zelfzuchtige gedrag wordt bestraft. Iris (Hannah Hoekstra) pakt Arthur met eenzelfde onverschilligheid van haar af. ,,Die man moet wel een soort hoofdprijs zijn, dat die vrouwen hem zo graag willen’’, zegt Anne-Wil Blankers.

Personages

In een repetitieruimte in Amsterdam-Noord stellen de actrices hun personages voor. Anne-Wil Blankers: ,,Helen is zestig, succesvol advocaat en tweeëndertig jaar getrouwd met Arthur, ook een advocaat. Ze houdt van haar man, vindt zelf dat ze een heel stabiel huwelijk hebben, tot ze in Yana’s mail leest dat hij een verhouding met haar is begonnen. Helen is intelligent, een vrouw die de zaken graag onder controle heeft. Arthurs overspel manoeuvreert haar in een uitzonderlijke situatie, maar zelfs dan probeert ze haar emoties onder controle te houden. Ze woont op de vierentwintigste etage.’’

In het penthouse

Anneke Blok: ,,Yana woont helemaal boven in het penthouse op de dertigste etage. Ze is 42, architect bij een gerenommeerd bureau en was betrokken bij het ontwerp van het complex waarin zij en de andere twee vrouwen wonen. Yana is nooit getrouwd geweest, heeft geen kinderen en is bang alleen over te blijven. Arthur is haar grote geluk. De roze wolk van verliefdheid maakt haar genadeloos: nu ben ik aan de beurt, denkt ze.’’

Alleen een matrasje

Hannah Hoekstra: ‘Iris is 25, ze woont op de negentiende etage in het minst mooie appartement van het gebouw. Ze is niet materieel ingesteld, heeft alleen een matrasje op de grond. Iris studeert Indologie, ze geeft yogacursussen en ze is praktiserend boeddhist. Als Arthur naar haar lacht, voelt ze zich helemaal rustig en vrij van binnen. Ze zegt dat ze het leven neemt zoals het komt, maar in de praktijk blijkt haar dat moeilijk te vallen.’’

Regisseur Mette Bouhuijs

,,Jaloezie is een emotie die bestaat bij de gratie van liefde’’, zegt regisseur Mette Bouhuijs. ,,Maar ze kan haar ook kapot maken. Ze vreet de liefde op als een hongerig beest. In de voorstelling is het oorlog vanaf de eerste mail.’’

Uit losse e-mails

Het stuk bestaat uit losse e-mails, die niet worden voorgelezen, maar gespeeld, een verhevigd realisme. Bouhuijs: ,,Het stuk vertelt iets over onze moderne manier van communiceren. Je kunt bij iemand betrokken zijn zonder hem te zien of te spreken. E-mail is een gevaarlijk medium als het om emotionele zaken gaat. De ander is onzichtbaar, waardoor je het gevoel hebt je alles te kunnen permitteren. Het werkt ook een vorm van lafheid in de hand. In het heetst van de strijd is een bericht zo verstuurd. De tijd die je vroeger had tussen het schrijven en het moment dat je de brief in de brievenbus gooide, is verdwenen. Kostbare momenten waarin heel wat brieven zijn verscheurd. Berichten die na tien uur ’s avonds geschreven zijn, zou je eigenlijk niet moeten openen. Ze kunnen zoveel kapot maken.’’

Gaat iedereen aan

Blok: ,,De voorstelling heeft een onderwerp dat iedereen aangaat. Verlaten worden, weggaan bij een geliefde; mensen hebben het zelf meegemaakt of ze hebben het gezien in hun omgeving. Het gaat in dit stuk niet om die ene man, het gaat over rivalen. De woede van de ene vrouw richt zich op de andere. Er zijn geen verzachtende omstandigheden. Net als in Werner Schwabs De Presidentes, dat ik de afgelopen maanden speelde, gaat iedereen alleen voor zichzelf. De manier waarop de vrouwen dat doen ontstijgt het cliché.’’

Schrijnend en onthutsend

Blankers: ,,Mannen krijgen het wel te verduren in dit stuk, maar dat geeft niet. Toneel mag de dingen aanscherpen, het echte leven heb je thuis al.’’ Bouhuijs: ,,Het feministische standpunt dat vrouwen solidair met elkaar moeten zijn, daar gelooft de schrijfster niet in, in die zin is Jaloezie een schrijnend en onthutsend stuk. Het is ook een spannend stuk omdat het lillend vlees meteen vanaf de eerste scène op tafel ligt en je je afvraagt hoe het nu verder moet. In deze oorlogssituatie zijn er alleen verliezers. Het is de jaloezie die overwint.’’

Meer weten?!

Wie nog meer wil weten, kan kijken op www.nieuwenobelaer.nl.