De Veluwepost

Het plan voorziet in de bouw van winkels en woningen op en rond de plaats waar nu nog het gebouw van de vroegere SNS-bank staat. Integraal onderdeel van het plan is een herstelde stadsgracht. Het Platform Stadsgracht Wageningen is erg blij dat met dit plan de stadsgracht kan worden hersteld. Nu is het zaak dat de gemeente de juiste randvoorwaarden gaat stellen aan de verdere uitwerking van dit plan. Het platform geeft een voorzet.

Mislukken

Na het mislukken twee jaar geleden van een eerder plan van de gemeente zelf, heeft de gemeente besloten om zelf geen plannen meer te maken. De gemeente wil de ‘plannen uit de markt’ afwachten en dan van geval tot geval een besluit nemen. De eigenaar van het pand van de voormalige SNS-bank wil op deze locatie nieuwe winkels en woningen ontwikkelen.
Omdat de gemeente geen actieve rol meer wil vervullen, heeft het Platform Stadsgracht Wageningen zelf maar contact opgenomen met deze ontwikkelaar. Eerst was zijn idee om het tracé van de gedempte gracht te bebouwen. Het platform heeft hem er gelukkig van weten te overtuigen om de gracht te herstellen.
Wethouder Lex Hoefsloot heeft op de informatieavond toegezegd dat de gemeente nu met een Kadernota komt. Deze moet de stedebouwkundige randvoorwaarden geven voor de verdere uitwerking van het plan. De gemeente gaat deze nota opstellen, zodra de ontwikkelaar dat aan de gemeente heeft gevraagd en ze daarvoor met elkaar een overeenkomst hebben gesloten.
Het Platform vindt een goede inpassing in de historische stad erg belangrijk. Hoe hoog mag de nieuwe bebouwing worden? Welke materialen worden er gebruikt? Hoeveel parkeerplaatsen mogen er op deze plaats bijkomen of verdwijnen? De gemeente moet daar de juiste randvoorwaarden voor stellen. Het Platform heeft de volgende aanzet opgesteld. Maar alle betrokken Wageningers zouden hier aan moeten meedenken. Verdere suggesties zijn dan ook zeer welkom via stadsgracht@gmail.com.

Restauratie Bergpoortbrug

Het platform wil graag dat nu als eerste de brug over de gracht aan de kop van de Hoogstraat bij de Stationsstraat wordt hersteld. Deze brug is na oorlogsschade in de jaren veertig herbouwd.
De brug is gebouwd in de stijl van de Delftse School, en vormt één geheel met de twee panden die het begin van de Hoogstraat markeren. Met het herstel van de Bergpoortbrug wordt de beleving van Wageningen als vestingstad enorm versterkt. De Hoogstraat krijgt weer een prachtige entree. Er ontstaat weer een mooie ruimte aan het nieuwe water, met ruimte voor een terras. De huidige horeca op deze locatie krijgt hiermee een impuls.
Onder de grond zijn zelfs de oude keermuren nog deels aanwezig. Herstel kan wat dat betreft dus zonder veel kosten. De stadsgracht is een rijksmonument en de gemeente kan een beroep doen op subsidieregelingen als de provinciale Belvoir-regeling. Een herstelde Bergpoortbrug is een prachtig cadeau voor alle Wageningers ter gelegenheid van Wageningen 750 jaar stad in 2013.

Herstel

Daarna kan de stadsgracht verder worden hersteld. Dat biedt prachtige mogelijkheden. Langs de gracht kan bijvoorbeeld een verlaagd aangelegd terras komen. Ook ontstaan mogelijkheden voor woningen en winkels midden in het centrum. Het globale plan dat de ontwikkelaar heeft gepresenteerd oogt nog vrij massief. Het moet nog verder worden uitgewerkt. Het platform wil graag dat de gemeente in de Kadernota de juiste stedebouwkundige randvoorwaarden meegeeft. De nota zou in ieder geval in moeten gaan op de volgende aspecten.

De nieuwe bebouwing moet ruimte laten voor de gracht, voor een voetgangersverbinding langs de gracht, en voor licht en lucht in deze nieuwe ruimte. De ruimte aan weerszijden van de herstelde gracht moet een prettige ruimte zijn om te verblijven, en als verbinding tussen het parkeren op het Gevangentorenbolwerk en de Hoogstraat en de Schuilensteeg.

Evenwichtig

De nieuwe bebouwing moet qua maat, uitstraling en kwaliteit van de architectuur passen bij de bestaande bebouwing aan de overkant van de Stationsstraat, de Bergstraat en de Hoogstraat. De Stationsstraat kan zijn oude, smallere, profiel terugkrijgen. Maar de hoogte van de nieuwe bebouwing en breedte van de straat moeten wel bij elkaar passen. Dus geen te hoge bebouwing en een te smalle straat. De nieuwe bebouwing zou een mooie overgang kunnen vormen tussen de meer historische bebouwing aan de Bergstraat en Hoogstraat, en de bestaande meer recente hogere bebouwing aan het Plantsoen.

Er moet voldoende ruimte zijn voor een mooi plein met verlaagd terras langs de stadsgracht naast de herstelde Bergpoortbrug. De nieuwe bebouwing moet niet dichter bij de Hoogstraat komen te staan dan het huidige gebouw van de voormalige SNS-bank.

Vestingkarakter

Het Gevangentorenbolwerk zou er vanaf de stadsgracht ook echt moeten uitzien als een bolwerk, met een aarden wal met gras en bomen (voorheen waren dit iepen, zo blijkt uit archiefonderzoek). De ontwikkelaar heeft hier een halfverdiepte parkeergarage van twee verdiepingen gedacht, met een openbare groenvoorziening op het dak. In het globale plan lijkt deze parkeergarage nogal hoog boven de omgeving uit te torenen, met vanaf de Lawickse Allee meer het karakter van een parkeergarage dan van een bolwerk. Mocht hier een parkeergarage moeten komen, dan zou dit bolwerkkarakter meer tot zijn recht moeten komen met een wat diepere ligging van de garage, en een wat beperkter oppervlak zodat er meer ruimte is voor de wal.
Op de informatieavond werd geopperd om vanaf de Lawickse Allee een toegang naar de garage te maken, zodat het Plantsoen verkeersluw kan worden. Een nieuwe toegangsweg en garagepoort over de gracht lijkt geen goed idee, want zo blijft er van het bolwerkkarakter weinig over

Herinnering

Het is wel een goed idee om het Plantsoen verkeersluw te maken. Dat kan bijvoorbeeld door hier eenrichtingsverkeer in te stellen en de weg te versmallen. Zo ontstaat langs het Plantsoen wat meer ruimte om het verblijfsklimaat te verbeteren door iets van het oude Noorderplantsoen terug te brengen. De oude ‘Vreede Bank’, die nu verwaarloosd achter de schouwburg Junushoff staat, kan dan weer zijn oude plaats terugkrijgen aan het Plantsoen ter hoogte van de meubelzaak van Matser. In dat licht is het ook van belang welke invulling het gebied van het oude postkantoor en Rabobank gaat krijgen. Dat vraagt wel een visie van de gemeente op de openbare ruimte langs het Plantsoen.

Parkeren buiten de vesting

Op de informatieavond kwam ook aan de orde, of het parkeren niet beter niet buiten de oude vesting kan plaatsvinden. Dat zou bijdragen aan een verdere versterking van de binnenstad als verblijfsgebied. Het platform heeft altijd aangegeven er voorstander van te zijn om het parkeren meer buiten de vesting te brengen. Het Gerdesplein wordt vaak genoemd. Een tijdelijk parkeerdek kan hier uitkomst bieden, zonder een herinrichting van dit gebied op de langere termijn (wanneer flats aan Stadsbrink aan vervanging toe zijn) in de weg te staan.

Winkelen

Ook zou er nog eens goed gekeken worden naar hoeveel parkeerplaatsen er nu precies nodig zijn. Dat vraagt wel een visie van de gemeente op het parkeren in en rond het centrum van de stad.
Het landelijke Kennisplatform Verkeer en Vervoer heeft een aantal feiten over parkeren in relatie tot winkelen op een rij gezet. Zo blijken nabijheid, leefbaarheid, gevarieerdheid en sfeer van het winkelgebied veel belangrijker voor de omzet van winkelgebieden dan de parkeercapaciteit. Ook kom de meerderheid van de bezoekers van winkelgebieden niet met de auto, maar met andere vervoermiddelen. En automobilisten geven weliswaar per keer meer uit, maar fietsers en kooppubliek te voet komen vaker, waardoor het totaal aan bestedingen gelijk is. Bovendien heeft de hoegere bezoekfrequentie van fietsers en wandelaars naar supermarkten meer impulsaankopen en meer versaankopen tot gevolg.
Het zou goed zijn als Wageningen deze inzichten in een centrumvisie op parkeren verwerkt.

Visie

Tot slot is het toekomstige gebruik van de nieuwe bebouwing een punt van aandacht. Het idee van de projectontwikkelaar is om op de begane grond ruimte te bieden voor een winkel die meer oppervlak nodig heeft dan aan de Hoogstraat te vinden is, en boven voor studentenhuisvesting. Dit zou niet moeten leiden tot winkelleegstand elders. Daar komt bij dat in de toekomst landelijk een grote afname van de benodigde winkeloppervlakte wordt voorzien. Naast het parkeren, vraagt ook dit een visie van de gemeente op het centrumgebied.

Vestingstadkarakter

Het gaat niet alleen om het herstel van een stukje gedempte gracht, maar ook om de gracht als geheel.
De stadsgracht en muurrestanten zijn al rijksmonument. Maar dat geldt niet voor restanten van het oude kasteel, bolwerken en groengebieden eromheen. Het huidige bestemmingsplan voor het centrum van Wageningen dateert uit 2003. Een deel van deze gebieden heeft daar een groenbestemming gekregen. Het is belangrijk dat ook de overige gebieden goed beschermd worden.
Het versterken van het vestingkarakter van Wageningen biedt veel kansen voor bijvoorbeeld toerisme en kwaliteitswinkels. De Wetenschapswinkel van Wageningen Universiteit en Researchcentrum brengt op dit moment op verzoek van het platform de kwaliteiten van de vestingstad en de kansen die deze bieden in beeld.
Meer informatie: sites.google.com/site/stadsgracht/home